Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom obchodzimy 10 września od 2003 roku z inicjatywy Międzynarodowego Towarzystwa Zapobiegania Samobójstwom (IASP) i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Problem samobójstw w świadomości społecznej prawie nie istnieje, co utrudnia „ujawnianie się” i udzielanie pomocy tym, którzy jej potrzebują. Każdy z nas w momencie kryzysowym może udzielić pierwszej pomocy, w ramach której ważne jest informowanie o konieczności wsparcia specjalistycznego.
Wczesna interwencja może uratować życie, dlatego ważne jest szybkie identyfikowanie sygnałów płynących od ludzi w naszym otoczeniu. Sygnały ostrzegawcze, że ktoś może rozważać samobójstwo, mogą być subtelne lub wyraźne. Ważne jest, aby zwracać uwagę na zmiany, które mogą świadczyć o kryzysie emocjonalnym lub psychologicznym.
Takimi sygnałami są:
- Zmiany w zachowaniu: wycofanie się z życia społecznego; zaniedbywanie obowiązków i siebie; wzmożona agresja lub drażliwość; zmiany w nawykach dotyczących snu i jedzenia; zostawianie spraw na „ostatnią chwilę” – niespodziewane porządkowanie spraw finansowych, rozdawanie wartościowych przedmiotów, sporządzanie testamentu; poszukiwanie środków do samobójstwa; nadużywanie substancji psychoaktywnych.
- Zmiany w nastroju i emocjach: przygnębienie i smutek; utrata zainteresowania i motywacji; poczucie winy lub bezwartościowości; nagłe uczucie ulgi lub spokoju – kiedy osoba, która wcześniej wykazywała oznaki depresji lub rozpaczy, nagle wydaje się spokojna, może to oznaczać, że podjęła decyzję o samobójstwie ; lęk i niepokój.
- Wyraźne komunikaty werbalne:
- Bezpośrednie wypowiedzi – „Chcę umrzeć”, „Mam dość życia”, „Myślę o samobójstwie”.
- Pośrednie wypowiedzi – „Byłoby lepiej, gdybym nie istniał”, „Już wkrótce nie będę dla was problemem”, „Nie mogę tego dłużej znieść”.
- Pisanie o śmierci – tworzenie notatek, wpisów na blogach, w mediach społecznościowych lub listów pożegnalnych, w których wyraża się myśli o śmierci lub samobójstwie.
- Podkreślanie tematu samobójstwa w sztuce i mediach.
- Zmiany w myśleniu i przekonaniach: skrajny pesymizm ; zawężenie myślenia – koncentracja na jednym aspekcie problemu, brak umiejętności dostrzegania innych rozwiązań ; obsesyjne myśli o śmierci.
- Zmiany w interakcjach społecznych: odsuwanie się od innych; wzmożona troska o innych.
- Zachowania ryzykowne: samookaleczenia ; nieostrożne zachowania; nagła zmiana w podejmowaniu decyzji – podejmowanie ryzykownych decyzji, które mogą mieć negatywne konsekwencje, jak np. nagła rezygnacja z pracy.
- Zmiany fizyczne: Spadek energii; nagły wzrost lub spadek masy ciała.
Traktowanie myśli samobójczych poważnie i z empatią może pomóc uratować życie.
Twoja obecność, wsparcie i gotowość do słuchania mogą zrobić ogromną różnicę dla osoby w kryzysie samobójczym. Każda reakcja, która pokazuje, że ci zależy, może pomóc komuś przetrwać trudny czas i dać mu nadzieję na przyszłość.
Dostępne źródła wsparcia i pomocy
- Telefony zaufania i linie wsparcia
- Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym – anonimowe wsparcie psychologiczne i emocjonalne dla dorosłych. Numer: 116 123 (dostępny od poniedziałku do piątku w godzinach 14:00-22:00).
- Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – bezpłatny numer, pod którym dzieci i młodzież mogą uzyskać wsparcie i pomoc. Numer: 116 111 (dostępny codziennie od 12:00 do 2:00).
- Telefon Wsparcia dla Osób w Kryzysie Psychicznym – Fundacja ITAKA – linia wsparcia dla osób potrzebujących pomocy w kryzysie psychicznym. Numer: 800 70 22 22 (całodobowo).
- Telefon dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” – wsparcie dla ofiar przemocy domowej. Numer: 800 12 00 02 (dostępny od poniedziałku do soboty w godzinach 8:00-20:00, a w niedziele i święta w godzinach 8:00-16:00).
- Organizacje non-profit i stowarzyszenia
- Fundacja Itaka – Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych – pomoc dla osób w kryzysie psychicznym, zaginionych i ich rodzin. Strona internetowa: itaka.org.pl.
- Polskie Towarzystwo Suicydologiczne (PTS) – organizacja zajmująca się badaniami, edukacją i działaniami na rzecz zapobiegania samobójstwom. Strona internetowa: suicydologia.org.
- Fundacja Zobacz… JESTEM! – pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży, przeciwdziałanie samobójstwom oraz samouszkodzeniom. Strona internetowa: zobaczjestem.pl.
- Fundacja „Dajemy Dzieciom Siłę” – wsparcie psychologiczne i pomoc dla dzieci i młodzieży doświadczających przemocy, w tym telefon zaufania dla dzieci i młodzieży. Strona internetowa: fdds.pl.
- Pomoc pedagogiczna, psychologiczna i psychiatryczna
- Pedagodzy, psychologowie, psychoterapeuci i psychiatrzy – skontaktowanie się z tymi osobami może być pierwszym krokiem do uzyskania pomocy.
- Centra zdrowia psychicznego – publiczne lub prywatne placówki zdrowia psychicznego oferujące pomoc w formie terapii indywidualnej, grupowej, a także wsparcie w kryzysach.
- Poradnie zdrowia psychicznego (PZP) – oferują bezpłatną pomoc psychologiczną i psychiatryczną dla osób dorosłych oraz dzieci.
Wizyta nie wymaga skierowania jeśli jesteś niepełnoletni lub masz 18 lat a nadal się uczysz.
- Internetowe formy wsparcia
- Czat Wsparcia – Fundacja Itaka – dostępny codziennie, anonimowy czat wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym. Link: Czat Wsparcia Itaka.
- Fora internetowe i grupy na mediach społecznościowych – miejsca, w których osoby mogą dzielić się swoimi doświadczeniami, uzyskiwać wsparcie emocjonalne oraz dowiedzieć się o innych dostępnych źródłach pomocy.
- Instytucje medyczne i ośrodki kryzysowe
- Izby przyjęć w szpitalach oraz szpitalach psychiatrycznych
- Ośrodki Interwencji Kryzysowej
